<\/p>\n
1. Pengenalan<\/strong><\/p>\n Pada kesempatan ini kami berhasrat untuk membincangkan dengan agak mendalam berkenaan sumber-sumber bertulis tentang pengetahuan Rumpun Melayu yang terawal diketahui setakat ini, iaitu manuskrip zaman Hindu-Buddha (pra-Islam) dan batu bersurat (prasasti). Walaupun demikian halnya, seolah-olahnya kami sudah boleh membincangkannya tanpa ada halangan, kerana berhujah bahawa perbincangan ini agak mendalam sifatnya, tetapi sebenarnya kami masihlah bertungkus-lumus pada peringkat awal kajian, iaitu tahap mendapatkan sumber bertulis berkenaan yang merangkumi judul-judul asal\/terjemahan manuskrip dan manuskrip asal\/terjemahan serta salinan karbon bagi prasasti yang asal, transkripsi ruminya dan terjemahan\/ubahsuai Inggeris\/Perancis\/ Belanda\/Melayunya. Begitupun, beberapa hal yang telah kami selesaikan pada tahap ini memungkinkan kami melakukan kajian yang agak mendalam, iaitu melakukan jangkaan kandungan manuskrip menerusi rujukan silang antara Tamadun Hindu-Buddha di India, Tibet, Cina, Alam Melayu dan Indocina, serta analisis kandungan terhadap prasasti-prasasti berkenaan untuk tujuan mengeluarkan maklumat-maklumat berkaitan pengetahuan yang tersurat di dalamnya. Inilah yang kami maksudkan sebagai \u201cpengetahuan terawal Rumpun Melayu\u201d. Kenyataan terakhir ini sebenarnya juga mengelirukan, sebab untuk sesebuah prasasti, seluruh kandungannya adalah juga merupakan sumber pengetahuan, sekurang-kurangnya dalam bidang Linguistik. Tetapi, inipun belum dimanfaatkan dengan baik oleh pakar-pakar linguistik Melayu tempatan, bagi menunjukkan wujudnya evolusi bahasa Melayu semenjak kurun ke-4M, jika prasasti Dong Yen Chau yang berbahasa Campa dan tertua dalam Rumpun Bahasa Austronesia itu dipertimbangkan. Kami bincangkan dahulu berkenaan manuskrip-manuskrip Rumpun Melayu zaman Hindu-Buddha.<\/p>\n \n 2. Manuskrip Rumpun Melayu Zaman Hindu-Buddha<\/strong><\/p>\n 2.1. Manuskrip Falsafah Yogacara Terjemahan Paramartha (499-569M)<\/em><\/strong><\/p>\n Walaupun Paramartha berkelahiran Ujjini, India, namun beliau bertugas di Bnam\/Bunam\/Banang\/Funan mulai tahun 541M dan diminta untuk bertugas di Cina sebagai penerjemah mulai tahun 546M atas permintaan Maharaja Wu. Beliau sempat membawa sejumlah 240 buah manuskrip ke Cina lalu menerjemahkan sejumlah 76 buah daripadanya. Setakat ini, kami hanyalah mampu mendapatkan maklumat terhadap 40 buah manuskrip yang beliau terjemah itu, iaitu<\/p>\n \n Vasubandhu. <\/span>472S\/550M*. Tarkasastra\/Ru-Shi-Lun<\/p>\n Pengarang (?). —————. Shi-Qi-Di-Lun (5 jilid)<\/p>\n —————-. —————-. Zhong-Lun\/Madhyamika Sastra<\/p>\n —————-. —————-. Shan-Shi-Fen-Bie-Lun.<\/p>\n —————-. 474-475S\/552-553M. Jing-Guang-Ming-Jing (7 jilid).<\/p>\n —————-. 476S\/554M. Mi-Le-Xia-Shen-Jing<\/p>\n —————-. ————–. Ren-Wang-Ban-Luo-Jing<\/p>\n —————-. ————–. Su (6 jilid)<\/p>\n —————-. —————. Zhong-Lun-Shu (2 jilid)<\/p>\n —————-. —————. Jiu-Shi-Tai-Ji (2 jilid)<\/p>\n —————-. —————. Zhuan-Fa-Lun-Yi-Ji.<\/p>\n —————-. 478S\/556M. Shui-Xiang-Lun-Shi-Liu-Di-Shu<\/p>\n —————-. ————–. Qiu-Na-Mo-Di-Shui-Xiang-Lun.<\/p>\n —————-. 480S\/558M. Tai-Kong-Lun (3 jilid)<\/p>\n —————-. ————–. Zhong-Bian-Fen-Bie-Lun (3 jilid)<\/p>\n —————-. ————–. Zhen-Lun-Si-Wen (5 jilid)<\/p>\n —————-. ————–. Bao-Xing-Wang-Zhen-Lun<\/p>\n —————-. ————–. Zhen-Lun-Dao-Li-Lun.<\/p>\n —————-. 481S\/559M. Li-Shi-A-Kun-Yun (10 jilid).<\/p>\n —————-. 483S\/561M. Jie-Jiet-Jing<\/p>\n —————-. ————–. Yi-Shu (4 jilid).<\/p>\n —————-. 484S\/562M. Jing-Kang-Jing<\/p>\n —————-. 485S\/563M. Guang-Yi-Fa-Men-Jing<\/p>\n Asanga. <\/span>————–. Mahayana Samgraha\/Sheng-Da-Cheng-Lun (12 jilid)<\/p>\n Vasubandhu. <\/span>————–. Vimsatika-vijnapti-matrata-siddhi-sastra\/Da-Cheng-Wei-Shi-Lun<\/p>\n Vasubandhu. 486S\/564M. Tarka-sastra\/Ju-She\/Shih-Lun<\/p>\n Pengarang (?). 490S\/568M. Lv-Er-Shi-Er-Ming-Liao-Lun.<\/p>\n —————-. Tak diketahui tarikh. Shan-Wu-Xing-Lun (2 jilid)<\/p>\n —————-. ————————. Xian-Shi-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Jing-Kang-Pan-Luo-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Zhuan-Xi-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Shi-Ba-Kong-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Yi-Jiao-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Jue-Ding-Zhang-Lun<\/p>\n —————-. ————————. Jing-Qi-Shi-Lun (30 jilid)<\/p>\n Dignaga. <\/span>————————. Alambanapariksa\/Wu-Hsiang-Ssu-Ch\u2019en-Lun<\/p>\n Dignaga. <\/span>————————. Hastavalaprakarana\/Chieh Chuan Lun<\/p>\n Vasubandhu. <\/span>————————. Abhidharma-kosha sastra\/O-Pi-Ta-Mo-Ku-Shen-Lun<\/p>\n Vasubandhu. <\/span>————————. Pariprccha sastra\/Fan-Chih-Lun<\/p>\n Vasubandhu. <\/span>————————. Nigraha-sthana sastra\/To-Fu-Lun<\/p>\n *Tahun Terjemahan. S=Saka, 1 S=78AD.<\/p>\n \n Walaupun keseluruhan maklumat di atas menunjukkan bahawa manuskrip-manuskrip yang dimaksudkan berbahasa Sanskrit dan China, namun kedapatan maklumat menunjukkan bahawa beberapa dikalangan manuskrip tersebut diterjemahkan juga ke bahasa Funan oleh Paramartha dengan bantuan sarjana-sarjana tempatan, mungkin tatkala beliau berada di Funan sepanjang tahun 541-546M. Walaupun sehingga kini, ahli-ahli bahasa pra-Khmer masih belum dapat menjelaskan kedudukan bahasa Funan ini, kerana tiada langsung kedapatan prasasti yang berbahasa Funan, namun kedudukan itu sepatutnya bukanlah merupakan halangan untuk mendapatkan salinan manuskrip-manuskrip yang dimaksudkan di atas. Kami akan mengusahakannya dari semasa ke semasa sehingga beroleh bukti tentangnya.<\/p>\n \n 2.2. Manuskrip Terjemahan I-Tsing dan Ulasan Dharmakirti Suvarnabhumi<\/em><\/strong><\/p>\n Maklumat kedua yang mahu kami kongsi di sini adalah berkenaan manuskrip-manuskrip di Sriwijaya yang diterjemahkan oleh sarjana Cina bernama I-Tsing sekitar tahun 700-714M. Beliau dikatakan datang ke Sriwijaya dan India sekitar tahun 690M untuk mempelajari agama Buddha. Beliau kembali semula ke Cina kemudiannya dan datang semula ke Sriwijaya bersama-sama dengan empat sarjana yang lain untuk melakukan tugas menerjemahkan manuskrip-manuskrip di Sriwijaya ke bahasa Cina. Laporan menunjukkan bahawa amat banyak terjemahan dilakukan oleh mereka berlima. Namun, apa yang kami boleh kongsikan maklumatnya disini amatlah sedikit, iaitu :<\/p>\n \n i. Pengarang(?). Tarikh(?). Hsing Lun (Sung)<\/p>\n ii. ————–. ————. Nyayamukha\/(Ying) Ming Cheng) Li Men Lun<\/p>\n iii. ————. ————. Upadayaprajnatiprakarana\/Ch\u2019u Shih Shih She Lun (atau Ch\u2019u Yin Chia She Lun).<\/p>\n \n Sekitar 300 tahun kemudian daripada itu, seorang lagi sarjana India yang agak popular di Tibet bernama Atisa datang ke Sriwijaya untuk mempelajari agama Buddha daripada sarjana yang utama di sana bernama Dharmakirti Suvarnabhumi. Setelah kami telusuri sejarah dua tokoh ini, kami berhasrat untuk mengongsikan maklumat manuskrip di bawah yang dinyatakan di bawah :<\/p>\n \n Dharmakirti Suvarnabhumi (ulasan). 1005M. Abhisamayalamkara-nama-prajnapara-mitopadesasastravrrtti-durbodhaloka-nama-tika<\/em>. Terjemahan Tibet sebelum tahun 1069M oleh Atisa. Shes rsb kyi phs rol tu phyin pa\u2019i man ngag gi bstan bcos mngon par rtogs pa\u2019i rgyan ces bya ba\u2019i \u2018grel pa stogs par dka\u2019 ba\u2019i snag ba zhes bya ba\u2019i grel bshad<\/em>. Salinan dalam Cordier, P. 1915. Catalogue du fonds tibetain de la Bibliotheque Nationale. Paris : Imprimerie Nationale. mdo \u2018grel VII(3) dan Suzuki, D.T. 1957. The Tibetan Tripitaka, Peking Edition. Vol. 91. Tokyo-Kyoto : Tibetan Tripitaka Research Institute. Cat. No. 5152. sher phyin ja 161.8.<\/p>\n \n Kedudukan bahasa Melayu di Sriwijaya agak jelas berbanding dengan di Funan, kerana beberapa prasasti yang setakat ini ditemui di Sumatera memanglah menunjukkan bahawa bahasa Melayu telah digunakan di sana. Jadi, kalau kami mendapatkan salinan asal manuskrip-manuskrip berkenaan, maka bandingan boleh dilakukan dengan lebih teliti. Kami masuk kepada sumber kedua yang kajian terhadapnya lebih meluas pada peringkat antarabangsa dan tempatan.<\/p>\n \n 3. Prasasti Berbahasa Campa <\/strong><\/p>\n Kami memilih untuk hanyalah menyampaikan perbincangan berkenaan prasasti Campa berkeranakan kami telah melakukan penyelidikan terhadapnya. Bukanlah bersebabkan kami sengaja memilih kajian tentang prasasti Campa ini, tapi adalah kerana kajian berkenaannya oleh sarjana-sarjana tempatan amatlah kurang berbanding dengan prasasti Sriwijaya dan Jawa Kuno. Kajian kami terhadap prasasti Campa ini telah diterbitkan dalam www.asasi.my<\/a>. Jadi, kami tidaklah mahu mengulanginya disini. Cukuplah sekadar memberikan judul prasasti berbahasa Campa yang dimaksudkan. Senarainya adalah seperti berikut :<\/p>\n 1. Dong Yen Chau, jangkaan <\/span>kurun ke-4M<\/p>\n 2. Glai Klong Anoh, 7–S\/8–M<\/p>\n 3. Po Nagar di Nha Trang, 735S\/813M<\/p>\n 4. Po Nagar di Nha, 739S\/817M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 5. Bakul ou Yang Kur, 751S\/829M<\/p>\n 6. Po Nagar di Mong Duc, 776S\/854M<\/p>\n 7. Bo Mung, 811S\/889M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 8. Chau Sa, 815S\/893M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 9. Ban-Lanh, 820S\/898M), berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 10. Phu Thuan, jangkaan kurun ke-8 hingga ke-9S<\/p>\n 11. Hoa Que, 820S\/898M, 829S\/907M, 830S\/908M & 831S\/909M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 12. An-Thai, 824S\/902M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 13. Chau Sa, 825S\/903M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 14. Phu Luong, <\/span>83-S\/9\u2014M, berbahasa Sankrit-Campa<\/p>\n 15. Nhan Bieu, 830S\/908M & 833S\/911M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 16. Lac Thanh, 832S\/910M, berbahasa Sanskrit-Cam<\/p>\n 17. Bang An, 8\u2014S\/9\u2014M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 18. Ha Trung, 838S\/916M<\/p>\n 19. Kon Klor, 838\/916M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 20. Po Nagar di Nha Trang, jangkaan kurun ke-9S<\/p>\n 21. Lai-Trung, 840S\/918M), berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 22. My Son B1, 913S\/991M<\/p>\n 23. Po Klaun Garai, 972S\/1050M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 24. Po Klaun Garai, 972S\/1050M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 25. Po Klaun Garai, 972S\/1050M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 26. Cam Van, 975S\/1053M<\/p>\n 27. Phu-Qui, 977S\/1055M<\/p>\n 28. My Son E10, 978S\/1056M<\/p>\n 29. My Son E10, jangkaan kurun ke-10S<\/p>\n 30. Dong Duong, jangkaan kurun ke-10S<\/p>\n 31. My Son D3, 1002S\/1080M & 1003S\/1081M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 32. Po Nagar di Nha Trang, 1006S\/1084M<\/p>\n 33. My Son D1, 1010S\/1088M<\/p>\n 34. Huong Que, 1033S\/1111M<\/p>\n 35. My Son B1, 1036S\/1114M<\/p>\n 36. My Son A1, bertarikh ?<\/p>\n 37. My Son B1, <\/span>1028S\/1106M @ 1062S\/1140M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 38. My Son D3, 1062S\/1140M<\/p>\n 39. Po Nagar di Nha rang, 1021S\/1099M, 1051\/1129M, 1055S\/1128M, 1060S\/1133M, 1061S\/1134M, 1062S\/1135M, 1064S\/1137M & 1165S\/1138M<\/p>\n 40. Batau Tablah ou Da Ne, 1069S\/1147M, 1070S\/1148M, 1071S\/1149M, 1073S\/1151M & 1082S\/1160M<\/p>\n 41. My Son G5, 1079S\/1157M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 42. Po Nagar di Nha Trang, 1082S\/1160M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 43. Hoa Mi-Chiem Dang, jangkaan kurun ke-11S<\/p>\n 44. My Son B1, jangkaan kurun ke-11S, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 45. My Son G1, jangkaan kurun ke-11S<\/p>\n 46. My Son, jangkaan kurun ke-11S<\/p>\n 47. An Thuan, jangkaan kurun ke-11S, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 48. An Thuan, jangkaan kurun ke-11S<\/p>\n 49. My Son D3, 1085S\/1163M, 1086S\/1164M, 1087S\/1165M, 1089S\/1167M, 1090S\/1168M & 1092S\/1170M<\/p>\n 50. Po Nagar di Nha Trang, 1089S\/1167M & 1105S\/1183M<\/p>\n 51. My Son D3, 1104S\/1182M, 1112S\/1190M, 1114S\/1192M, 1115S\/1193M & 1116S\/1194M<\/p>\n 52. Cho Dinh, 1142S\/1220M & 1149S\/1227M<\/p>\n 53. Po Nagar di Nha Trang, 1148S\/1226M<\/p>\n 54. My Son B1, 1152S\/1230M & 1156S\/1234M<\/p>\n 55. Cho Dinh, 1155S\/1233M<\/p>\n 56. Po Nagar di Nha Trang, 1148S\/1226 @ 1155S\/1233M<\/p>\n 57. Po Nagar di Nha Trang, bertarikh ?<\/p>\n 58. Panrang, 1166S\/1244M<\/p>\n 59. My Son D3, 1166\/1244M<\/p>\n 60. My Son, jangkan kurun ke-12S<\/p>\n 61. Panrang, bertarikh ?<\/p>\n 62. Lomngo, bertarikh ?<\/p>\n 63. Binh Dinh, jangkaan kurun ke-12S<\/p>\n 64. Prasasti Isanabhadresvara, 1181S\/1259M<\/p>\n 65. Phu son, 1181S\/1259M<\/p>\n 66. My Son B1, 1185S\/1263M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 67. Chok Yang, 1185S\/1263M, berbahasa Sanskrit-Campa<\/p>\n 68. Po Nagar di Nha Trang, 1187S\/1265M<\/p>\n 69. Lang Kiem Ngoc, 1187S\/1265M<\/p>\n 70. Batau Tablah ou Da Ne, 1171S\/1249M, 1179S\/1257M & 1188S\/1266M<\/p>\n 71. Po Nagar de Nha Trang, jangkaan kurun ke-12 hingga 13S<\/p>\n 72. Bukit Kadu, Lembah de Nai, 1188\/1266<\/p>\n 73. Po Nagar di Nha Trang, 1178S\/1256M & 1189S\/1267M<\/p>\n 74. Panrang, 1196S\/1274M<\/p>\n 75. Po Nagar di Nha Trang, 1197S\/1275M<\/p>\n 76. Po Nagar di Nha Trang, jangkaan kurun ke-12 hingga 13S<\/p>\n 77. Yang Kur, 1200S\/1278M<\/p>\n 78. Chuong My, bartarikh ?<\/p>\n 79. Po klong Garai, jangkaan kurun ke-13<\/p>\n 80. Po Klong Garai, bertarikh ?<\/p>\n 81. Tali, jangkaan kurun ke-13S<\/p>\n 82. Po Sah, 1196S\/1274M, 1220S\/1298M, 1222S\/1300M, 1223S\/1301M & 1228S\/1306M<\/p>\n 83. Binh Dinh, 1323S\/1401M<\/p>\n 84. Buon De, Kuil Cheo Reo, 1331S\/1409M<\/p>\n 85. Buon De, Kuil Cheo Reo, <\/span>jangkan kurun ke-14S<\/p>\n 86. Phuoc Thinh, 1333S\/1411M<\/p>\n 87. Bien Hoa, 1343S\/1421M<\/p>\n 88. Nui Ben Lang, 1358S\/1456M.<\/p>\n \n Pada kesempatan yang lain, kami berhasrat untuk membangunkan dokumentasi kami sebelum ini terhadap 40 buah prasasti berbahasa Campa yang diterbitkan itu kepada 88 buah yang disenaraikan di atas. Walaupun begitu halnya, kami akan berikan juga kajian lanjut yang telah kami lakukan terhadap dokumentasi yang lama itu.<\/p>\n \n 4. Sistem Persepuluhan Campa <\/strong><\/p>\n Kami berikan dahulu masukkan perkataan yang merujuk kepada aktiviti membilang atau mengira atau menghitung yang dilakukan oleh masyarakat Campa daripada beberapa prasasti yang terpilih, iaitu :<\/p>\n \n i. Prasasti Vo-Canh, kurun ke-3S\/4M : tujuh (7) dan saribu (1000),<\/p>\n \n ii. Prasasti Nhan-Bieu, bertarikh 833S\/911M : dalapan (8), sapluh (10), tluv pluh (30), tluv pluh tijuh (37), nam pluh (60), tijuh pluh tluv (73), sa rtuh ban pluh dva (162) dan tluv rtuh sa pluh (310),<\/p>\n \n iii. Prasasti My Son, 1036S\/1114M : sa (1), kluv (3), tijuh (7), dalapan (8), salapan (9), sanraun (12), dva pluh dva (22), kluv pluh (30), pak pluh (40), pak pluh nam (46), pak pluh salapan (49), nam pluh dva (62), dalapan pluh dalapan (88), salapan pluh dalapan (98), sarutuh (100), sarutuh salapan pluh (190), kluv rutuh dva pluh (320), salapan rutuh dalapan (980) dan sa rivuv sa rutuh salapan (1109),<\/p>\n \n iv. Prasasti My Son, 1079S\/1157M : lima pluh (50), sa rutuh (100), sa rutuh lima pluh (150), kluv rutuh (300), kluv rutuh tijuh pluh (370) dan lima rutuh lima pluh (550).<\/p>\n \n Maklumat di atas menunjukkan bahawa masyarakat Campa telah memiliki sistem pembilangan berdasarkan persepuluhan, yang dinamai sekarang sebagai sistem metrik, seawall kurun yang ke-4M. Ini tentunya jauh lebih awal daripada yang dipakai dalam Tamadun Islam dan Tamadun Eropah, malah mungkin sahaja lebih awal daripada yang digunakan dalam Tamadun India. Namun, dengan kekurangan data, amat sukar pada tahap ini untuk menunjukkan bahawa masyarakat Campa merupakan bangsa terawal di dunia menggunakan simbol \u201c0\u201d, atau mungkin sahaja mencipta simbol ini. Bangsa Melayu kini menggelarnya \u201ckosong\u201d yang mungkin berevolusi daripada perkataan Khmer Purba \u201cson\u201d ataupun perkataan Vietnam \u201ckhong\u201d.<\/p>\n \n 5. Perbincangan<\/strong><\/p>\n Kajian-kajian lanjut yang bertema menemukan kepustakaan ilmu Bangsa Melayu yang jauh lebih awal daripada yang diusahakan selama ini sepatutnya mendapat sokogan ramai pihak. Ini dirasakan mampu untuk menunjukan kepada dunia bahawa Bangsa Melayu juga pernah menukilkan ilmu-ilmu yang dimanfaatkan oleh dunia hingga sekarang, dan langsung memberokan dorongan kepada sarjana-sarjananya untuk terus berkarya menghasilkan ilmu-ilmu yang baru.<\/p>\n \n \n \n \n \n <\/mce><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pada kesempatan ini kami berhasrat untuk membincangkan dengan agak mendalam berkenaan sumber-sumber bertulis tentang pengetahuan Rumpun Melayu yang terawal diketahui setakat ini, iaitu manuskrip zaman Hindu-Buddha (pra-Islam) dan batu bersurat (prasasti). Walaupun demikian halnya, seolah-olahnya kami sudah boleh membincangkannya tanpa ada halangan, kerana berhujah bahawa perbincangan ini agak mendalam sifatnya.<\/p>\n [Baca teks penuh...]<\/a>","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-793","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-c02-makalah"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=793"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":794,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions\/794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.asasi.org.my\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}